College-lezing door Tony Mouw: Geschiedenis van politie en marechaussee
Van de Nachtwacht tot de BOA; 500 jaar. In 2 uur wordt u – wervelend – meegenomen in het ontstaan van de politie en de marechaussee tot en met het hedendaagse functioneren.
De lezing laat vijf eeuwen van gezagshandhaving door de overheid zien. De rol van de veldwachter, het ontstaan van het moderne politieapparaat, de rangen en standen, het optreden van de ME. Maar ook dilemma’s zoals de discretionaire bevoegdheid: een boete of een vermaning? Wat mag de politie wel en niet; een uitleg over de ambtsinstructie.
Er zullen diverse politie-attributen worden geshowd, originele politiehandboeken en enkele uniformen, begeleid door een scala van beeldmateriaal. De volgende onderwerpen komen aan bod.
Van de nachtwacht tot de Bataafse Republiek; 1600 – 1814
De Nachtwakerstaat; veiligheid is een burgerplicht. Macht: willekeur en uitsluiting.
Een gevreesde macht, de Nederlandse politie en marechaussee 1815 – 1900
Gemeentepolitie in steden en gemeenteveldwacht in kleine (plattelands) gemeenten.
Het ‘Palingoproer’. Militaire charges; de Koninklijke Marechaussee komt uit haar kazernes.
Vorming van de Rijksveldwacht en oprichting van de eenheid Rijksveldwacht-rechercheurs.
Van ‘Bromsnor’ naar georganiseerde politie; 1900 – 1940
Hard optreden: een korte revolutie, de crisisjaren, Jordaanoproer.
Corruptie en lage soldij: aanscherping van het gedrag en interne discipline. Maar ook voorschriften voor het handelen op straat. Toenemende efficiëntie en specialisatie zoals ploegenstelsels, geheime politie, bereden brigades, hondeninzet en ook kinderpolitie.
Een foute politie?; 1940 – 1945
Meeheulen, mee-stribbelen, tegenwerken of verzet?
Het succes en het mislukken van een Duitse opleiding en een Duits organisatiemodel: de politieopleidingsschool te Schalkhaar.
Van ludiek naar grimmig; 1950 -1990.
Van de ‘softe’ jaren ’60 naar de grimmige krakersrellen en kroningsrellen. Terrorisme en gijzelingen: Rote Armee Fraktion, Molukkers, Japanse Rode Leger, IRA, ‘Onkruit’, RaRa.
De Me optredens en het fenomeen hooligans.
“De Boa is de nieuwe politie”
Tanend gezag; 1990 – 2024
Nationale en ook internationale ontwikkelingen dwingen tot een sterke professionalisering en een reorganisatie/centralisatie van de politie. Van 24 autonome eenheden naar een centraal aangestuurd politiekorps. De nieuwe uitdagingen: dreigingsniveau 4, cybercrime, grensoverschrijdende criminaliteit en een vergrijzend korps. De opkomst van de BOA.
“Een Nederlander schrijf je niet de wet voor, die laat je in zijn waarde”….
Tony Mouw neemt ons deze avond mee in de wereld van de politie en de marechaussee.
Datum: Maandag 9 februari 2026 – 20.00 uur, zaal open 19:30
Locatie: Streekmuseum Baron van Brakell te Ommeren,
Provincialeweg 21, 4023 NZ Ommeren. Tel. (0344) 60 74 31
Toegang voor leden gratis, niet leden € 2,00
